Hoe word je leerplichtambtenaar?

Wat doet een leerplichtambtenaar?

Als leerplichtambtenaar houd je namens de gemeente toezicht op de naleving van de Leerplichtwet en de kwalificatieplicht, en zet je je samen met scholen in om schooluitval van kinderen en jongeren tot 23 jaar zonder startkwalificatie te voorkomen. Daarbij staat één uitgangspunt centraal: het recht op onderwijs van iedere leerling zo goed mogelijk waarborgen. Goede samenwerking tussen school en leerplicht is daarbij onmisbaar.

Dat betekent, afhankelijk van de leeftijd:

1. 5 tot 16 jaar: leerplicht
2. 16 tot 18 jaar: kwalificatieplicht, totdat een startkwalificatie is behaald
3. 18 tot 23 jaar: geen wettelijke verplichting meer, maar wel actieve begeleiding door het Doorstroompunt naar school, werk of een passende vervolgstap

Signaleer je ongeoorloofd verzuim, dan ga je in gesprek met de leerling, de ouders en de school om de oorzaak te achterhalen. Vaak zoek je eerst naar achterliggende problemen en verwijs je door naar hulpverlening. Daarnaast behandel je aanvragen voor verlof en vrijstelling.

In vier stappen leerplichtambtenaar worden

1. Rond een relevante HBO-opleiding af, bij voorkeur met een sociaal-juridisch of pedagogisch karakter.
2. Doe praktijkervaring op, bijvoorbeeld via een stage bij een gemeente of school. Dat geeft je een streepje voor bij het solliciteren.
3. Overweeg een BOA-bevoegdheid. Deze is niet altijd vereist, maar kan een aanvulling zijn op je werk als leerplichtambtenaar.
4. Solliciteer bij een gemeente. Leerplichtambtenaren zijn in dienst van de gemeente, vaak binnen een team Leerplicht en Doorstroom.

Wil je je eerst breder oriënteren op het vakgebied? Bekijk het volledige opleidingsaanbod Onderwijs en Leerplicht van Bestuursacademie Nederland, van korte kennismakingstrainingen tot verdiepende programma's.

Waarom vraagt het werk om steeds meer expertise?

Een melding die eenvoudig lijkt, kan uitgroeien tot een complexe casus. Achter verzuim kunnen bijvoorbeeld problemen thuis, psychische klachten of het ontbreken van passend onderwijs schuilgaan. Je moet de Leerplichtwet correct toepassen én samenwerken met partners als scholen, het Centrum voor Jeugd en Gezin, de Raad voor de Kinderbescherming en soms de politie.

Voor een weloverwogen aanpak gebruik je de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS): een stappenplan dat helpt bepalen welke combinatie van begeleiding, zorg en handhaving bij een casus past, met het bevorderen van de schoolgang als uitgangspunt.

De MAS is in 2017 ontwikkeld door Ingrado, Halt, het Openbaar Ministerie en de Raad voor de Kinderbescherming, in samenwerking met het werkveld. Het stappenplan beschrijft vier routes bij meldingen van ongeoorloofd verzuim:

1. Vrijwillige jeugdhulp
2. HALT-straf
3. Dwang in civielrechtelijk kader
4. Dwang in strafrechtelijk kader
   

Bij verzuim met achterliggende problematiek staat de inzet van jeugdhulp voorop.
 

Welke opleiding heb je nodig om leerplichtambtenaar te worden?

Er bestaat geen wettelijk verplichte opleiding tot leerplichtambtenaar. Wel vragen de meeste gemeentes minimaal een afgeronde HBO-opleiding. Veel leerplichtambtenaren hebben een achtergrond in:

• Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH)
• Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD)
• Sociaal Juridische Dienstverlening (SJD)
• Pedagogiek
• Rechten

Deze opleidingen geven je een basis in juridische kennis, gespreksvoering en begeleiding, precies de vaardigheden die je dagelijks gebruikt in het werkveld van leerplicht. Wil je die juridische basis gericht verdiepen, bijvoorbeeld je kennis van de Algemene wet bestuursrecht? Bekijk dan de juridische opleidingen van Bestuursacademie Nederland.

Al aan de slag? Zo verdiep je je kennis als leerplichtambtenaar

Werk je al als leerplichtambtenaar of doorstroomcoach, en wil je je functie met meer kennis en zelfvertrouwen uitvoeren? Dan is een Post HBO-verdieping een logische vervolgstap. Bestuursacademie Nederland heeft hiervoor de Post HBO Leerplichtambtenaar vernieuwd: compacter, praktijkgerichter en beter afgestemd op je dagelijkse werk. De actuele eindtermen en leerdoelen van Ingrado, de branchevereniging voor leerplicht en doorstroom, zijn hiervoor de basis. Zo sluit het programma aan op de landelijke kwaliteitseisen én de actuele beroepspraktijk. Onderwerpen die aan bod komen:

1. Juridisch fundament: de Leerplichtwet, de Algemene wet bestuursrecht en aanverwante wetgeving
2. Onderwijsstructuur en passend onderwijs
3. MAS, signalering en juridische routes bij verzuim
4. Gemeentelijke en bestuurlijke context, en samenwerking met ketenpartners
5. Onderzoek en afhandeling van leerplichtzaken
6. Gespreksvoering en professionele beroepshouding
   

Waarom nu starten met de opleiding Leerplichtambtenaar?

De rol van de leerplichtambtenaar blijft zich ontwikkelen, en de praktijk vraagt steeds meer van professionals die snel kunnen schakelen tussen wetgeving, onderzoek en contact met kinderen en jongeren, ouders en samenwerkingspartners. Dit zijn de voordelen van de Post HBO Leerplichtambtenaar bij Bestuursacademie Nederland:

• Praktijkervaren docenten: je leert van docenten die zelf werkzaam zijn in het vakgebied en de theorie direct vertalen naar jouw werkpraktijk.
• Flexibel studeren: volg de opleiding overdag, klassikaal op een van de leslocaties door het land.
• Diploma: rond je de opleiding succesvol af, dan ontvang je het diploma Post HBO Leerplichtambtenaar.

Heb je dit jaar nog opleidingsbudget beschikbaar? Veel gemeentes stellen jaarlijks budget beschikbaar voor de ontwikkeling van hun medewerkers. Informeer ernaar bij je leidinggevende of HR-afdeling.

Veelgestelde vragen

Heb je een specifieke opleiding nodig om leerplichtambtenaar te worden?
Nee, een wettelijk verplichte opleiding bestaat niet. Wel vragen vrijwel alle gemeentes een afgeronde HBO-opleiding, bij voorkeur met een sociaal-juridisch of pedagogisch karakter.

Is een BOA-bevoegdheid verplicht voor een leerplichtambtenaar?
Nee, een BOA-bevoegdheid is niet altijd vereist, maar kan een aanvulling zijn op je werk als leerplichtambtenaar.

Kun je leerplichtambtenaar worden zonder werkervaring?
Ja, al helpt praktijkervaring via bijvoorbeeld een stage je bij het solliciteren. Eenmaal aan het werk verdiep je je vakkennis verder met een Post HBO-opleiding.

Wil je je vakkennis verder verdiepen? Bekijk de vernieuwde Post HBO Leerplichtambtenaar en ontdek hoe je je specialiseert in het vakgebied.