De 6 belangrijkste competenties van een griffier

Wat doet een griffier?

De griffier is de eerste adviseur van de gemeenteraad. De raad benoemt de griffier zelf, op grond van artikel 107 van de Gemeentewet. Daardoor werk je niet voor het college of voor een fractie, maar voor de raad als geheel. Samen met de burgemeester en de gemeentesecretaris vorm je de zogeheten driehoek.
 
Sinds de invoering van het dualisme in 2002 is de rol flink veranderd: van organisator van vergaderingen naar strategisch adviseur van de raad. Om die rol goed in te vullen, heb je zes competenties nodig: onafhankelijkheid, politiek-bestuurlijke sensitiviteit, visie, omgevingsbewustzijn, inlevingsvermogen en initiatief.

1. Onafhankelijkheid

Onafhankelijkheid betekent dat je advies niet afhangt van wie erom vraagt. Coalitie en oppositie krijgen dezelfde informatie en advies van dezelfde kwaliteit. Dat vraagt om een eigen koers, want je werkt dagelijks samen met het college en de ambtelijke organisatie, terwijl de raad juist het college controleert. 
 

In de praktijk: Een wethouder vraagt je om een lastig raadsvoorstel later te agenderen. Jij kijkt naar wat de raad nodig heeft om goed te kunnen besluiten, en adviseert het presidium vanuit dat belang. Een oppositiefractie help je net zo zorgvuldig met een amendement als de coalitie. Wat een fractie je vertrouwelijk vraagt, blijft vertrouwelijk.

2. Politiek-bestuurlijke sensitiviteit

Politiek-bestuurlijke sensitiviteit is het vermogen om aan te voelen wat er politiek speelt, en je advies en timing daarop af te stemmen. Je ziet gevoeligheden aankomen voordat ze in de raadszaal escaleren. En je herkent wanneer een procedurele vraag eigenlijk een politieke vraag is.

In de praktijk: Je merkt in de commissie dat een coalitiepartij twijfelt over een voorstel van de eigen wethouder. Je bereidt je voor op een verzoek tot schorsing of een aangehouden motie. Zo weet de voorzitter tijdens de raadsvergadering direct welke procedurele opties er zijn.

Hoe je deze sensitiviteit dagelijks inzet, lees je in de blog Politiek-ambtelijke sensitiviteit in de praktijk.

3. Visie

Als griffier heb je een visie op de rol van de raad en op de lokale democratie. Je denkt na over hoe de raad zijn kaderstellende en controlerende taak beter kan uitvoeren. Die ideeën vertaal je naar concrete voorstellen over de werkwijze en vergaderstructuur. Het gaat dus niet om een visie op beleid: inhoudelijke keuzes zijn aan de raad en het college.

In de praktijk: Na een jaar vol lange avondvergaderingen stel je het presidium een nieuwe vergadercyclus voor. Daarin is meer ruimte voor beeldvorming vooraf, zodat het debat in de raad korter en scherper wordt.

4. Omgevingsbewustzijn

Omgevingsbewustzijn betekent dat je weet wat er rond de raad speelt: in de ambtelijke organisatie, bij inwoners en in de regio. Je kent de geschreven regels, zoals het reglement van orde, maar ook de ongeschreven verhoudingen. Ontwikkelingen die gevolgen hebben voor het werk van de raad zie je op tijd aankomen.
 
In de praktijk: Een gemeenschappelijke regeling stuurt haar ontwerpbegroting naar de gemeente. Jij zorgt dat de raad dit tijdig op de agenda heeft en weet tot wanneer de raad een zienswijze kan indienen.

5. Inlevingsvermogen

Met inlevingsvermogen voel je aan wat raadsleden, bestuurders en collega’s beweegt. Dat maakt je verbindend: je schakelt makkelijk tussen een fractievoorzitter met twintig jaar ervaring en een raadslid dat net begint. Ook als de spanning oploopt, blijf je prettig in de omgang.
 
In de praktijk: Na een fel debat merk je dat de verhouding tussen twee fracties is verstoord. Je organiseert niet meteen een gesprek, maar polst eerst bij beide fractievoorzitters waar ze behoefte aan hebben.

6. Initiatief

Initiatief betekent dat je niet wacht tot de raad om iets vraagt. Je signaleert knelpunten in de besluitvorming en doet zelf voorstellen om het werk van de raad te verbeteren. Ongevraagd advies hoort daar ook bij.

In de praktijk: Je ziet dat nieuwe raadsleden moeite hebben met het lezen van de begroting. Op eigen initiatief organiseer je samen met de afdeling Financiën een korte uitleg, nog voordat de begrotingsbehandeling begint.

Zo ontwikkel je de competenties van een griffier

Deze competenties ontwikkel je vooral in de praktijk, maar een opleiding helpt je om sneller zekerder te worden in je rol. Ben je net gestart als griffier of werk je als plaatsvervangend griffier? In de opleiding Startend Griffier komen onder meer je rol in de driehoek, het functieprofiel van de griffier en het politiek-bestuurlijke samenspel aan bod.

Werk je als commissiegriffier? Dan sluit de opleiding Commissiegriffier aan op jouw rol. Stroom je later door naar de functie van griffier, dan krijg je mogelijk vrijstelling voor overeenkomende modules van Startend Griffier. Wil je vooral je politieke antenne verder ontwikkelen? Dan is de training Politiek-bestuurlijke Sensitiviteit en Beïnvloeding een goede aanvulling.

Heb je dit jaar nog opleidingsbudget beschikbaar? Informeer ernaar bij de werkgeverscommissie van de raad.

Veelgestelde vragen

Welke opleiding heb je nodig om griffier te worden?

Er is geen wettelijk verplichte opleiding voor griffiers. Functieprofielen vragen meestal HBO- of WO-werk- en denkniveau, bijvoorbeeld met een achtergrond in bestuurskunde of rechten.

Is een griffier politiek neutraal?

Ja. Je adviseert vanuit het belang van de raad als geheel, zonder eigen politieke voorkeur. De griffier valt niet onder de ambtelijke organisatie van het college en legt rechtstreeks verantwoording af aan de gemeenteraad.

Wie is de werkgever van de griffier?

De gemeenteraad. De raad benoemt de griffier en stelt een instructie vast met de taken en bevoegdheden van de griffier. Het werkgeverschap voert de raad meestal uit via een werkgeverscommissie.

Groei in je rol als griffier

De zes competenties in deze blog helpen je om je rol als strategisch adviseur van de raad stevig in te vullen: onafhankelijk, sensitief en met oog voor de raad als geheel. Bekijk het volledige aanbod binnen het vakgebied Griffie en ontdek welke opleiding of training past bij jouw volgende stap.