Hoe gebruik je AI als strategisch adviseur voor de overheid?

Strategisch adviseren vraagt om overzicht én duiding

Als strategisch adviseur werk je op het snijvlak van beleid, uitvoering en bestuur. Je wordt steeds vaker gevraagd om vooruit te kijken, ontwikkelingen te duiden en bestuurders te adviseren over keuzes die op de langere termijn gevolgen hebben. Daarbij heb je te maken met data, maatschappelijke vraagstukken en bestuurlijke afwegingen die samenkomen in één advies.

AI kan je daarbij ondersteunen, bijvoorbeeld door patronen zichtbaar te maken in grote datasets of door scenario’s te verkennen. Tegelijkertijd vraagt dit om scherpte: data vertellen niet het hele verhaal. De uitkomsten van analyses vragen om gezamenlijke duiding met collega’s en inhoudelijke experts. Juist in dat gesprek ontstaat ruimte om aannames te toetsen en inzichten in de juiste context te plaatsen. Daarbij spelen enkele vragen een belangrijke rol, zoals:

• Klopt de conclusie die uit de analyse naar voren komt?
• Welke informatie ontbreekt nog?
• Hoe verhouden nieuwe inzichten zich tot eerder verzamelde data?

Wat kan AI je concreet opleveren in je advieswerk?

AI kan strategisch adviseurs binnen de overheid ondersteunen bij het analyseren van data, het verkennen van scenario’s en het structureren van informatie. Hierdoor krijg je sneller inzicht in ontwikkelingen en kun je adviezen beter onderbouwen, terwijl de bestuurlijke afweging altijd mensenwerk blijft. In de praktijk zie je dit bijvoorbeeld terug in:

Analyse en inzicht

AI kan trends en verbanden zichtbaar maken door data te analyseren uit bijvoorbeeld het sociaal domein, vergunningverlening of dienstverlening. Dit helpt je om onderbouwd het gesprek te voeren over beleidskeuzes.

Scenarioverkenning

Door historische gegevens te analyseren, kan AI ondersteunen bij het verkennen van mogelijke toekomstscenario’s. Dat biedt houvast bij strategische vraagstukken, zonder dat het de bestuurlijke keuze overneemt.

Ondersteuning bij voorbereiding

AI kan helpen bij het structureren van informatie, het samenvatten van documenten of het voorbereiden van notities. Zo houd jij ruimte voor analyse en afweging.

De meerwaarde zit niet in de techniek zelf, maar in hoe jij deze inzet binnen jouw adviespraktijk.

Aandacht voor publieke waarden en verantwoordelijkheid

Werken met AI binnen de overheid vraagt om zorgvuldigheid. Transparantie, privacy en ethiek spelen een grote rol, zeker wanneer data betrekking hebben op inwoners of kwetsbare doelgroepen. Als strategisch adviseur heb je hierin een voorbeeldfunctie. Je stelt vragen over de herkomst van data, de uitlegbaarheid van analyses en de gevolgen van keuzes.

AI kan helpen bij het maken van afwegingen, maar mag nooit de menselijke maat vervangen. Juist in het gesprek met bestuurders en collega’s blijft jouw professionele oordeel doorslaggevend.

Welke kennis heb je nodig om AI verantwoord te gebruiken?

Veel strategisch adviseurs merken dat AI nieuwe vragen oproept. Niet alleen technisch, maar ook inhoudelijk en bestuurlijk. Wat mag wel en wat niet? Hoe verhoudt AI zich tot de bestaande wet- en regelgeving? En hoe neem je collega’s mee in het gebruik van AI? Binnen het opleidingsaanbod van Bestuursacademie Nederland sluiten verschillende trainingen hierop aan. Afhankelijk van je rol en ervaring kun je je verdiepen in bijvoorbeeld:

• AI voor Overheidsprofessionals
  Je krijgt inzicht in de verschillende vormen van AI en leert hoe je deze verantwoord toepast binnen beleid en uitvoering, met aandacht voor wet- en regelgeving, actuele ontwikkelingen en de visie van de rijksoverheid op AI.
• AI en Overheid
  Deze opleiding verdiept zich in de toepassing van AI binnen de publieke sector, met aandacht voor beschikbare AI-tools, wet- en regelgeving en verantwoord gebruik van AI bij het schrijven en onderbouwen van beleidsstukken.
• Werken met AI en ChatGPT
  Deze training is gericht op praktische toepassing in het dagelijks werk. Je leert de basisprincipes van generatieve AI en ontdekt hoe je tools als ChatGPT inzet bij het structureren van informatie, het voorbereiden van teksten en het ondersteunen van werkprocessen.

AI als ondersteuning, niet als leidraad

AI verandert het werk van strategisch adviseurs, maar niet de kern van het vak. Het blijft belangrijk om zelf inhoud, context en bestuurlijke realiteit met elkaar te verbinden. AI kan je helpen om sneller inzicht te krijgen en beter voorbereid het gesprek in te gaan, maar de afweging, het advies en de verantwoordelijkheid blijven bij jou liggen.

Door je te verdiepen in de mogelijkheden én grenzen van AI versterk je je rol als strategisch adviseur. Niet door techniek centraal te stellen, maar door deze bewust in te zetten ten dienste van beleid en publieke waarde.

Benieuwd hoe AI jou ondersteunt als overheidsprofessional? Bekijk ons AI-opleidingsaanbod en ontdek welke kennis en vaardigheden passen bij jouw rol en praktijk.